വാഷിംഗ്ടൺ/ടെഹ്റാൻ: അമേരിക്കയും ഇറാനും തമ്മിലുള്ള യുദ്ധം അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിനായി വെള്ളിയാഴ്ച (ജൂൺ 19) സ്വിറ്റ്സർലൻഡിൽ വെച്ച് ഒപ്പുവെക്കാനിരിക്കുന്ന ചരിത്രപരമായ ധാരണാപത്രത്തിന്റെ ഇതുവരെ പുറത്തുവിടാത്ത 14 ഇന വെടിനിർത്തൽ വ്യവസ്ഥകൾ യു.എസ് ഉദ്യോഗസ്ഥർ വാർത്താലേഖകർക്ക് മുന്നിൽ വെളിപ്പെടുത്തി. ഇരുരാജ്യങ്ങളും ഇതുവരെ ഔദ്യോഗികമായി ഈ രേഖ പരസ്യപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ലെങ്കിലും, ട്രംപ് ഭരണകൂടത്തിന്റെ ഭാഗത്തുനിന്നും പുറത്തുവരുന്ന ഏറ്റവും വ്യക്തമായ വിവരങ്ങളാണിത്. ഇതിനോടകം തന്നെ ഇരുരാജ്യങ്ങളും ഇലക്ട്രോണിക് സംവിധാനം വഴി ഈ താൽക്കാലിക ധാരണാപത്രത്തിൽ ഒപ്പുവെച്ചതായും വെള്ളിയാഴ്ച നടക്കുന്ന ഔദ്യോഗിക ചടങ്ങിൽ ഇരു രാഷ്ട്രത്തലവന്മാരും നേരിട്ട് കരാർ ഒപ്പിടുമെന്നും വൈറ്റ് ഹൗസ് വൃത്തങ്ങൾ സ്ഥിരീകരിച്ചു.
പുറത്തുവന്ന 14 ഇന നയതന്ത്ര രേഖയിലെ പ്രധാന വിവരങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്:
പൂർണ്ണ വെടിനിർത്തൽ (വ്യവസ്ഥ 1, 2, 3): ലെബനൻ ഉൾപ്പെടെയുള്ള എല്ലാ യുദ്ധമുഖങ്ങളിലും ഉടനടി സൈനിക നടപടികൾ അവസാനിപ്പിക്കും. പരസ്പരം പരമാധികാരത്തെ ബഹുമാനിക്കാനും ആഭ്യന്തര കാര്യങ്ങളിൽ ഇടപെടാതിരിക്കാനും ഇരുരാജ്യങ്ങളും ബാധ്യസ്ഥരാണ്. ഈ ധാരണാപത്രം ഒപ്പിട്ട് പരമാവധി 60 ദിവസത്തിനകം അന്തിമ കരാർ യാഥാർത്ഥ്യമാക്കണം.
നാവിക ഉപരോധം നീക്കലും ഹോർമുസ് കടലിടുക്കും (വ്യവസ്ഥ 4, 5): അമേരിക്ക തങ്ങളുടെ നാവിക ഉപരോധം 30 ദിവസത്തിനകം പൂർണ്ണമായി പിൻവലിക്കും. പകരമായി ഇറാന്റെ മേൽനോട്ടത്തിൽ തന്ത്രപ്രധാനമായ ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിലെ മൈനുകൾ നീക്കം ചെയ്യുകയും അന്താരാഷ്ട്ര കപ്പലുകൾക്ക് 60 ദിവസത്തേക്ക് സൗജന്യവും സുരക്ഷിതവുമായ പാതയൊരുക്കുകയും ചെയ്യും. ഭാവിയിൽ കടലിടുക്കിന്റെ ഭരണം ഒമാനുമായി ചേർന്ന് നിർണ്ണയിക്കും.
300 ബില്യൺ ഡോളറിന്റെ പുനർനിർമ്മാണ പാക്കേജ് (വ്യവസ്ഥ 6, 7): യുദ്ധത്തിൽ തകർന്ന ഇറാന്റെ സാമ്പത്തിക പുനരുദ്ധാരണത്തിനായി അമേരിക്കയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ 300 ബില്യൺ യു.എസ് ഡോളറിന്റെ ഭീമമായ പാക്കേജ് അനുവദിക്കും. ഇതോടൊപ്പം ഇറാന് മേലുള്ള ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെയും അമേരിക്കയുടെയും എല്ലാവിധ സാമ്പത്തിക-വ്യാപാര ഉപരോധങ്ങളും ഘട്ടങ്ങളായി നീക്കം ചെയ്യും.
ആണവ പദ്ധതികളുടെ ലഘൂകരണം (വ്യവസ്ഥ 8, 9): തങ്ങൾ ആണവായുധങ്ങൾ നിർമ്മിക്കില്ലെന്ന് ഇറാൻ വീണ്ടും ഉറപ്പ് നൽകും. നിലവിലുള്ള യുറേനിയം ശേഖരം അന്താരാഷ്ട്ര ആണവോർജ്ജ ഏജൻസിയുടെ (IAEA) നേരിട്ടുള്ള മേൽനോട്ടത്തിൽ ഇറാനിൽ വെച്ച് തന്നെ ലഘൂകരിക്കും (Down blending). അന്തിമ കരാർ ആകുന്നത് വരെ ഇറാൻ ആണവ നിലപാടുകളിൽ മാറ്റം വരുത്തരുത്, അമേരിക്ക പുതിയ ഉപരോധങ്ങൾ ഏർപ്പെടുത്തുകയുമില്ല.
ഇന്ധന കയറ്റുമതിയും മരവിപ്പിച്ച ഫണ്ടുകളും (വ്യവസ്ഥ 10, 11): കരാർ ഒപ്പിടുന്ന നിമിഷം മുതൽ ഇറാന്റെ എണ്ണ, പെട്രോളിയം ഉൽപ്പന്നങ്ങളുടെ കയറ്റുമതിക്ക് അമേരിക്കൻ ട്രഷറി ഇളവുകൾ (Waivers) അനുവദിക്കും. ബാങ്കിംഗ്, ഇൻഷുറൻസ് സേവനങ്ങളും പുനഃസ്ഥാപിക്കും. അന്താരാഷ്ട്ര ബാങ്കുകളിൽ മരവിപ്പിച്ചു നിർത്തിയിരിക്കുന്ന ഇറാന്റെ കോടിക്കണക്കിന് രൂപയുടെ ആസ്തികൾ പൂർണ്ണമായി വിട്ടുകൊടുക്കും.
അന്തിമ മേൽനോട്ടവും യു.എൻ അംഗീകാരവും (വ്യവസ്ഥ 12, 13, 14): കരാർ വ്യവസ്ഥകൾ ഇരുപക്ഷവും പാലിക്കുന്നുണ്ടോ എന്ന് നിരീക്ഷിക്കാൻ പ്രത്യേക സമിതി രൂപീകരിക്കും. ഈ താൽക്കാലിക വ്യവസ്ഥകൾ നടപ്പിലാകുന്നതോടെ മറ്റ് നയതന്ത്ര കാര്യങ്ങളിൽ ചർച്ചകൾ തുടരും. ഒടുവിൽ രൂപീകരിക്കുന്ന അന്തിമ കരാറിന് ഐക്യരാഷ്ട്ര സുരക്ഷാ കൗൺസിലിന്റെ (UNSC) നിയമപരമായ ബൈൻഡിംഗ് പ്രമേയത്തിന്റെ സുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കും.
എന്നാൽ, വെള്ളിയാഴ്ചത്തെ ഔദ്യോഗിക ചടങ്ങിന് മുൻപ് ഇരുപക്ഷത്തിനും ഈ കരാറിൽ നിന്നും പിന്മാറാൻ പൂർണ്ണ സ്വാതന്ത്ര്യമുണ്ടെന്ന് യു.എസ് ഉദ്യോഗസ്ഥൻ വ്യക്തമാക്കി. കരാറിലെ വ്യവസ്ഥകൾ പാലിച്ച് ഇറാൻ മര്യാദയ്ക്ക് പെരുമാറിയില്ലെങ്കിൽ വീണ്ടും ശക്തമായ ‘ബോംബ വർഷം’ നടത്താൻ മടിക്കില്ലെന്ന് യു.എസ് പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാൾഡ് ട്രംപ് മുന്നറിയിപ്പ് നൽകിയത് നിലവിലെ സമാധാന നീക്കങ്ങളിൽ നേരിയ ആശങ്ക പരത്തുന്നുണ്ട്. എങ്കിലും, മാസങ്ങൾ നീണ്ട ചോരപ്പുഴയ്ക്ക് ശേഷം പശ്ചിമേഷ്യയിൽ സമാധാനം കൊണ്ടുവരാൻ സഹായിക്കുന്ന ഏറ്റവും ശക്തമായ ചുവടുവെപ്പായാണ് ആഗോള സമൂഹം ഈ 14 ഇന ഫോർമുലയെ നോക്കിക്കാണുന്നത്.
